Vaka Çalışması · Perakende
Defacto ELOSS: e-ticarette yok-stok yüzünden kaçan satışı ölçmek
Defacto'nun kendi sitesi ve pazaryerlerinde stoğu biten her SKU için 'ürün olsaydı ne satardı' sorusuna cevap veren haftalık hesaplama. Yok-stok öncesi satış hızı, özel gün ve trend etkileriyle satış kaybını hesaplar, günlük satış dağılımıyla güne kırar. Artımlı yapı sayesinde saatler süren hesap dakikaya indi.
- Haftalık
- Çalışma
- ~30 dk
- Süre
- Son 3 hafta
- Yenileme
- Gün · SKU
- Kırılım
Pazartesi sabahı, iki prosedür
Artımlı yapıdan önce saatler
Geçmiş hareket akılda tutulur
Haftalık kayıp, günlük satışla dağıtılır
Problem
Bir ürün e-ticarette stoksuz kaldığında satış raporunda görünen şey sıfırdır — oysa o günlerde müşteri ürünü aradı ve bulamadı. Görünmeyen bu kayıp, hangi ürünün ne kadar tedarik edilmesi gerektiğine ve hangi yok-stokun gerçekten pahalı olduğuna dair kararı bozar. Defacto’nun kendi sitesi ve birden fazla pazaryeri için bu kaybı SKU bazında, tutarlı bir yöntemle ölçmek gerekiyordu.
Çözüm
ELOSS her hafta iki adımda çalışır.
Hesaplama. E-ticaret için tanımlı depolardaki stok kontrol edilerek her SKU’nun yok-stok yaşadığı günler tespit edilir. Yok-stok öncesindeki satış hızı, o ürünün “olsaydı” ne satacağının temelidir; üzerine özel gün etkileri, haftalık satış değişimi ve mevsimsel trend gibi düzeltmeler biner. Sonuç, SKU bazında haftalık satış kaybıdır.
Güne kırma. Haftalık kaybı yok-stok gün sayısına eşit bölmek kolay olurdu ama satış dalgalanmasını yansıtmazdı. Bunun yerine e-ticaret ve pazaryerlerinin günlük toplam satışı çekilir; her SKU’nun her yok-stok aralığındaki kaybı, o aralıktaki günlük satış dağılımına göre günlere paylaştırılır. Hafta sonu satışı yüksekse kaybın da o güne düşen payı yüksek olur.
Artımlı yapı
ELOSS ilk kurulduğunda her çalışmada tüm geçmişi baştan hesaplıyordu; veri büyüdükçe süre saatlere çıktı. Kod iki yapıyla yeniden kuruldu:
- Sil-yaz: geçmişe dönük stok, stok düzeltmeleri ve satış artımlı olarak birikir; prosedürün yanlışlıkla iki kez çalışmasına karşı korumalıdır.
- Doldur-boşalt: yok-stok tespiti, satış kaybı, uplift ve diğer düzeltmeler her hafta bu tablolarda sıfırdan hesaplanır.
Satış kaybı için yok-stoktan önceki haftaların hareketi gerektiğinden, her çalışmada son üç hafta yenilenir. Bir hesaplama bloğu bu değişiklikle saatlerden dakikalara indi; haftalık çalışma bugün yaklaşık 30 dakika sürüyor. Her adım DSO’nun log yapısına yazılır.
Sonuç
Kayıp ciro, kendi site ve pazaryeri kırılımıyla Power BI’da görünür. Hangi ürünlerde yok-stok gerçekten satış kaybettiriyor, hangilerinde kayıp ihmal edilebilir — tedarik ve stok kararları bu ölçüme dayanıyor. Lumtify projeyi kodladı, entegre etti ve bakımını üstlendi; ELOSS, JUMP-UP yönetim dashboard’unun da veri kaynaklarından biri.