Vaka Çalışması · Perakende
Derimod stok analitiği: satış kaybı, kırıklık, atıl stok ve her sevkiyatın başarısı
Optail'in kararlarının işe yarayıp yaramadığını ölçen katman. Satış kaybı, kırıklık ve satmayan stok için tanım koyduk, haftalık dashboard'lara bağladık; depo ve mağazalardaki stoku ve her ürün hareketini — yolda, çıkış emrinde, gelecek — görünür yaptık; ilk sevkiyat, replenishment ve transferin her birinin satışa dönme oranını ilk girdi–ilk çıktı bağıyla hesapladık. Bir sezonda ayakkabıda satış kaybı %14'ten %10'a, kırıklık %10,6'dan %8,4'e indi.
- %14 → %10
- Satış kaybı
- %10,6 → %8,4
- Kırıklık
- %21 → %11
- Çanta satış kaybı
- 1
- Başarı tanımı
Ayakkabı, 2025 yaz vs bir önceki yıl
Ayakkabı, aynı dönem
2025 yaz
İlk girdi hareketi → ilk çıktı hareketi
Problem
Bir dağıtım sistemi kurduğunuzda iki soru gelir: kararlar doğru mu, ve stok bugün ne durumda? İkisine de cevap vermek için önce tanım gerekir. “Satış kaybı” dendiğinde herkes farklı bir şey anlıyorsa dashboard’daki rakam tartışılır, güvenilmez. Derimod’da bu tanımlar yoktu; kırık beden, atıl ürün ve yok stok planlamacıların sezgisinde yaşıyordu.
Üç tanım
| Metrik | Tanım | Nerede kullanılır |
|---|---|---|
| Kırıklık | Bir option–mağaza ikilisinde stokta bulunan beden sayısı / toplam beden sayısı; asortiyi kurmaya yetmeyen option “kırık” | Haftalık kırıklık dashboard’u; tekleme transferinin gönderici seçimi |
| Satış kaybı | Yok stok kaynaklı kaçan satış: option mağazada satarken beden ya da adet bittiğinde, satış hızından beklenen ile gerçekleşen arasındaki fark | Bulunurluk – yok stok raporu; replenishment önceliği |
| Satmayan (atıl) stok | Stokta olup belirli süredir satış üretmeyen ürün — mağaza ve option bazında | Atıl stok raporu; transfer ve indirim kararının girdisi |
Tanımlar SQL prosedürlerine yazıldı, veri ambarından haftalık hesaplanıyor ve dashboard kataloğuna bağlandı. Aynı tanım hem raporda hem Optail’in algoritmalarında kullanılıyor; rapor “kırık” dediğine algoritma da “kırık” diyor.
Her sevkiyatın başarısı
Bir sevkiyat işe yaradı mı? Tanımı baştan koyduk: ilk girdi hareketi ilk çıktı hareketine bağlanır. Mağazaya gelen her adet, o mağazadaki ilk satışa eşlenir; belirli bir süre — transfer için 21 gün — içinde satılan pay o sevkiyatın başarısıdır. 2 adet gitti, 1 satıldı: %50.
Bu ölçüm ilk sevkiyat, replenishment ve transfer için ayrı ayrı; Optail ve manuel için ayrı ayrı; geçen yılın aynı dönemi için (LFL) de yapılıyor. Sonuç her sezon sonunda YK’ya sunuluyor ve replenishment ile transfer sayfalarındaki oranlar buradan geliyor.
Stok nerede
Karar için stokun yalnızca mağazadaki değil, zincirin her noktasındaki hâli gerekir:
- Mağaza — fiili stok, nihai stok, option kapasitesi, kırık olmayan option sayısı, cover ve 28 günlük cover.
- Depo — fiili, nihai, kullanılabilir ve iade stoku; sezon ve alt grup kırılımında; mal kabul KPI’ları; sevk edilen ile depoda bekleyen.
- Yol — çıkış emri verilmiş, yolda ve gelecek stok. Mağaza + yol toplamı doluluk hesabına girer; yoldaki ürün ikinci kez gönderilmez.
Her ürün hareketi — ilk sevkiyat, replenishment, transfer, iade — kaynağı ve hedefiyle kayıtlı; bir option’ın sezon boyunca hangi mağazalardan geçtiği izlenebilir. Bu görünürlük e-ticaret tarafında da işe yaradı: bir siparişin birden fazla depodan parçalı çıkma oranı bir sezonda tüm depolarda yaklaşık beşte bir, ana e-ticaret deposunda yarıdan fazla azaldı.
Sonuç
Ölçüm, Optail’in gerekçesi oldu. 2025 yaz sezonunda ayakkabıda satış kaybı bir önceki yıla göre %14’ten %10’a, kırıklık %10,6’dan %8,4’e indi; çantada satış kaybı %21’den %11’e. Kış sezonunda ayakkabıda satış kaybı %24’ten %20’ye, kırıklık %39’dan %34’e geriledi — ziyaretçi sayısı düşerken. Aylık ziyaretçi düşüşüne rağmen satış adedinin artması, doğru ürünün doğru yerde bulunmasının etkisi olarak raporlandı.
2026 yol haritasında iki analitik proje var: satış kaybı ağacı — stoksuzluk kaynaklı kaybın kök nedenlerini (depoda yok, yolda, mağazada kırık, plan dışı) otomatik ayrıştıran yapı — ve beden analizi.
Neden böyle
- Tanım, rapordan önce. Kırıklık ve satış kaybı SQL’e yazılmadan dashboard’a konsaydı her ekip kendi tanımını savunurdu.
- Aynı tanım hem ölçer hem karar verir. Rapor ile algoritma aynı prosedürü okur; ikisi birbirini tutar.
- Başarı sevkiyat başına. Toplam satış artışı çok şeye bağlıdır; ilk girdi–ilk çıktı bağı tek bir kararın sonucunu izole eder.